Wrażenia świetlne pod wpływem bodźców nieswoistych

Filed Under (Uncategorized) by admin on 05-09-2016

0

Oprócz światła obiektywnego cały szereg innych bodźców może także wywołuje czucia świetlne, jak n. p. działanie mechaniczne (ucisk, uderz podrażnienie prądem elektrycznym). Wszelkie tego rodzaju nieswoiste bodźce nie mogą oczywiście wytwarzać w oku wyraźnych obrazów, lecz dają tylko nieokreślone wrażenie jasności i blasku, lub co najwyżej wrażenie plam, smug lub kręgów świetlnych. Najłatwiej wywołać takie wrażenia świetlne przez uciskanie tępem a twardem bocznej powierzchni gałki ocznej, w okolicy żównika, szczególnie przy zamkniętych oczach lub w zupełnej ciemności. W takim razie powstają w oku zjawiska w postaci plam jasnych, które nazywamy fosnami. Oko umiejscawia te wrażenia świetlne, przenosząc je za pośrednictwem aktu psychicznego w zewnętrzne pole widzenia w kierunku linii wychodzącej z zadrażnionego miejsca siatkówki i poprowadzonej przez punkt węzłowy. Widzimy z tego, że umiejscowienie wrażenia entoptycznego odbywa się tak samo, jak projekcya obrazów, jakie wytwarzają na siatkówce zewnętrzne przedmioty. Jeśli np. uciskamy górną zewnętrzną część gałki ocznej, wtedy oko umiejscawia wrażenie fosfenu w dolnej wewnętrznej części pola widzenia. Fosfeny mają rozmaite, choć niedokładnie określone kształty, zależne od sposobu, za pomocą jakiego zostają wywołane. Szczególnie wyraźnie występuje zjawisko, jeśli uciskamy oko ciałem tępem, ale dosyć cienkiem. Wtedy plama przedstawia się jako jasne pole, otoczone bezpośrednio ciemnem, a dalej obwodowo jasnem kołem. Nie tylko ucisk zewnętrzny, ale także nagle podniesienie napięcia widocznego, jakie powstaje np. przy gwałtownym kaszlu, przy silnem kichaniu i t. p. wywołuje entoptyczne zjawiska świetlne. Słabe wrażenia błysków powstają nawet pod wpływem szybkich ruchów gałek ocznych, szybkiego zamykania powiek, nagłego napięcia akomodacyi, a wreszcie pod wpływem tętna i oddychania. Wszystkie te słabe wrażenia składają się na pewnego rodzaju chaos świetlny, który jednak zwyczajnie uchodzi naszej uwagi, skupionej na daleko silniejszych wrażeniach, wywoływanych przez światło obiektywne. Patologia oczna zna również objawy podmiotowych błysków, powstąjących w oku pod wpływem najrozmaitszych spraw chorobowych, toczących się w siatkówce, w nerwie wzrokowym lub w częściach z niemi sąsiadujących. Tak u. p., ilekroć swobodnie w rozwodnionem ciele szklistem pływąjące zaćmienie, którem czysto bywa strzępek krwi skrzepłej, muśnie lekko końcem swym siatkówkę, to ta odczuwa to muśniecie jako żywe wrażenie błysku. Podobne błyski powstają przy pęknięciu naczyń dnie oka, przy oderwaniu siatkówki itd. Są to tzw. fotopsye. Istnienie ich również dowodzi, że siatkówka każdy mechaniczny uraz: ucisk czy wstrząśnienie, zdolna jest odczuwać tylko jako wrażenie świetlne.  Podobne zjawiska można wywołać w oku za pomocą prądu elektrycznego. Każde wahanie w sile prądu, podobnie jak na wszystkie inne nerwy, działa drażniąco i na siatkówkę i wywołuje wrażenia świetlne, zjawiska przebiegają tu w sposób bardzo rozmaity, zależnie od kierunku, siły, sposobu zamykania i otwierania prądu i t. d. W ogóle jednak przeważa następujący charakter: jeżeli prąd przechodzi w oku od pręcików do komórek nerwowych, t. j. od zewnątrz ku wewnątrz siatkówki, to po wstają wrażenia ciemności, jeśli zaś w odwrotnym kierunku, to powstają wrażenia światła. [hasła pokrewne: gazetka biedronka, Choroba Scheuermanna, wysiłkowe nietrzymanie moczu ]

Comments are closed.